امّا اثبات صغرى : دانشمندان عالم آفرينش را به دو بخش تقسيم مىكنند : 1 - عالم افلاك و كرات بالا 2 - عالم عناصر كه همين كائنات و موجودات ارضيه و عالم كون و فساد باشد و در هر كدام از اين دو بخش نشانه‌هاى اتقان و استحكام مشهود است امّا در بخش افلاك : كافى است سرى به علم هيئت زده و در اوضاع و احوال فلكيه لختى تأمل كنيم تا با شگفتيهاى عالم بالا و نظامات افلاك آشنا شويم بعنوان مثال در سير ساليانه شمس دقت كنيم كه چگونه روز اول فروردين مستقيما بر روى خط استواء طلوع و غروب مىكند و پس از آن در روزهاى بعد ميل به طرف شمال عالم دارد و همچنان اين ميل ادامه دارد تا روز اوّل تابستان كه به مدار رأس السرطان مىرسد و آنجا را ميل اعظم شمالى خوانند كه حدود 23 درجه و اندى مىباشد سپس سير نزولى را طى مىكند تا به اوّل پائيز دوباره به نقطه استواء رسيده و روز اوّل پائيز را مستقيما بر آن نقطه طلوع و غروب دارد و نامش اعتدال خريفى است چنان كه روز اوّل فروردين موسوم به اعتدال ربيعى است و دوباره روزهاى بعد ميل جنوبى پيدا مىكند تا به اوّل زمستان كه به مدار رأس الجدى مىرسد و ميل اعظم جنوبى تا اينجا است كه بازهم حدود 23 درجه و اندى است دوباره سير نزولى را شروع مىكند تا مىرسد به اوّل فروردين به نقطه استواء و شگفتا كه ميليونها سال است همين سير بدون ذرّه‌اى انحراف استمرار دارد و بقول قرآن : الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها يا بعنوان مثال با احوالات قمر آشنا شويم كه در آغاز ماه هلالى بوده و نوكهاى هلال به سمت بالا است و تدريجا بر حجم قمر افزوده مىشود تا شب هفتم كه نيمى از دائره كامل ماه آشكار مىگردد و باز بر آن افزوده مىشود تا